Karayip Korsanı Jack Sparrow Türk mü?

0
Karayip Korsanı Türk Yusuf Kaptan

İlk filmi 2003 yılında vizyona giren ve çok büyük bir kitleyi etkisi altına alan fantastik filmlerden birisi de şüphesiz Karayip Korsanları Filmi idi. Geçtiğimiz günlerde bir iddia ortaya atıldı. İddia konusu da film kadar dikkat çekiciydi. Karayip Korsanlarından Kaptan Jack Sparrow Türk mü? Eğer öyle ise, sevinelim mi? Gurur duyalım mı? Gelin işin aslını beraber inceleyelim.

Kaptan Hector Barbarossa ve Yusuf Reis

Filmin senaristleri Kaptan Hector Barbarossa karakterini oluştururlarken zorluk çekmediklerini belirtiyorlar. Zira bu karakter için esinlendikleri gerçek kişiler bizim aslında ismine aşina olduğumuz Osmanlı Denizcileri olan Barbaros (Kızıl Sakal) Hayrettin Paşa ve kardeşi Oruç Reis’ten başkası değil. Bundan daha da ilginci, filmin korsanlık tarihi danışmanlarına Jack Sparrow’a John Ward, nam-ı diğer Yusuf Reis adlı Türk korsanının ilham verdiğini biliyor muydunuz?

Kaptan Jack Sparrow Türk Çıktı. Adı Yusuf Reis

Karayip Korsanı Yusuf Reis

İspanyolların Yahudi ve Müslümanları sürdükleri, Fransız Katolikler’in Protestanlar’ı katlettikleri, İngiliz Protestanlar’ın İrlandalılar’a soykırım uyguladıkları ve yeni kıta Amerika’da beyazların yerli ırklara üstünlük kurdukları Rönesans devrinin sonlarındayız. Çoğu Avrupa devleti gibi İngiltere de, Osmanlı İmparatorluğu ile sıkı ticari münasebetler kurmuştur. Derin Tarih dergisinden Hasan Bulut’un araştırmasına göre, İngiltere, Kıbrıs ve İzmir gibi limanlardan pamuk, ipek ve yün alıyor; Manchester, Wiltshire, Gloucester, Essex ve Suffolk gibi sanayi merkezlerinde işleyerek sömürgelerine ihraç ediyordu. Denizaşırı ticari faaliyetlerinin dörtte birini oluşturan Osmanlı toprakları ile İngiltere arasında gemiler gidip geliyordu.

Kuzey Afrika’da yerleşmiş olan ( ve serinin üçüncü filmindeki Türkçe konuşan korsanlara çok da benzemeyen) Türk korsanlar, Akdeniz’de dolaşan bu Avrupalı gemileri basıyor, mallarına el koyuyor ve mürettebatını esir alıyorlardı. Ekseriyetini denizci, gemi aşçısı, miço, tacir, balıkçı ve askerlerin oluşturduğu bu Hristiyan esirleri çeşitli sebeplerle gruplar halinde Müslüman oluyor ve Türk korsanlara katılıyorlardı. Hatta kral II. Charles, kaptan Hamilton’u esir düşen bazı İngilizleri fidye ödeyerek kurtarması için Kuzey Afrika’ya göndermiş, fakat kaptan, esirlerin istemediği için İngiltere’ye eli boş dönmek zorunda kalmıştı. Avrupa’daki Hıristiyan korsanlar da Akdeniz’e gelerek buraların hakimi Türklere katılıyor ve dindaşlarına korku salıyorlardı.

Akdeniz korsanların çekişmeleriyle çalkalanadursun, güneydoğu İngiltere’nin sahil şehri Faversham’da bir müstakbel korsan, John Ward gelir dünyaya. Gençliğini balıkçılık yaparak geçiren Ward, 1558’de İspanyolların İngiltere’yi işgale kalkışması üzerine kraliçenin izniyle korsanlığa başlar. İlginç de bir lakabı vardır; Kaptan Jack Birdy, yani kuş Jack. Bu isimle yıllarca korsanlık yapar. 1602’de Katolik rehinelerle dolu Danimarkalı bir gemiyi yağmaladığı için Karayipler’de hapse atılır. 1603’te tahta çıkan I. James İspanya ile barış ilan edince ordudan ayrılan John, adamlarıyla limandan çaldığı küçük bir gemiyle büyük bir Fransız gemisini ele geçirir. Ona da tıpkı kendisininki gibi ironik bir isim takamadan duramayacaktır. “Little John”adını koyar gemisine, yani “Küçük John”

Karayip Korsanı Yusuf Reis

Adamları tarafından kaptan seçilen John, baskı altında olduğu memleketini terk ederek, Küçük John’la Katolik gemilerini yağmalamak üzere Akdeniz’e açılır. Burada Osman Dayı adında, kendisi gibi aslen İngiliz olan başka bir korsanla tanışır. Bir süre sonra da mürettebatıyla beraber Müslüman olur. Yusuf adını alan John, başındaki şapkayı çıkarır ve yerine filmdeki gibi olmasa da – Müslüman alameti olan sarık sarar. Korsanımızın samimi bir Müslüman olduğunu ve evvelden bağımlısı olduğu şarabı artık içmediğini, kendisini Tunus’ta ziyaret eden İskoç seyyah William Lithgow’un hatıralarından öğreniyoruz.

Dünyayı Titreten Türk Korsanı

1606 yılında Tunus’a yerleşen Yusuf Reis, kendisinden evvel Hızır Reis’in nam-ı diğer Barbaros Hayreddin Paşa’nın yaptığı gibi Tunus beyi Kara Osman’ın himayesinde korsanlığa başlar. Sadece üç yıl içinde Türkler ve İngilizler’den oluşan adamlarının sayısı 500’ü geçer. Aralarında Kaptan Samson, Anthony Johnson, Yarmouth Piskoposu Richard ve Southamptonlu James Procter gibi meşhurlar da vardır.

Türk Korsanın Ay Yıldız İşlemeli Kolyesi

Yusuf Reis Avrupa limanlarına akınlar yapar ve ele geçirdiği ganimetlerle çok zenginleşir, hatta bir seferinde Reinera e Soderina adında iki milyondan fazla Düka altını taşıyan Venedikliler’e ait bir gemiyi ele geçirir. Tunus’ta kendisine mermerden ve kaymak taşından muhteşem bir saray inşa ettirir. Kendisi gibi sonradan Müslüman olan Jessimina adında Sicilyalı bir hanımla evlense de, İngiltere’de kalan karısına para göndermeye devam ettiğini biliyoruz.

Türk Korsanın Kolyesi

Türk Korsan Jack Sparrow‘un başlığından sarkan ay-yıldız işlemeli aksesuarın yapımcılar tarafından kaptanın Osmanlı vatandaşı bir Türk ve Müslüman oluşuna atfen kullanıldığı tahmin ediliyor.

Neredeyse Orta Akdeniz’in tek hakimi haline gelen Yusuf Reis’in gücü öyle bir seviyeye ulaşmıştır ki, eski kralı I. James kendisine geri dönmesi için 30 bin altın kron teklif eder. Cevabı ‘Hayır’ olur. Nâmı artık terk ettiği memleketinde de duyulmuştur ve adına şu tarza şarkılar yazılmaktadır:

Danseker ile Kaptan Ward’ı…
Ve her gün başlarından geçen gurur verici meceraları…
Tüm dünyada…
Duymayan kalmadı…

Osmanlı İmparatorluğu’ndan oldukça uzak bulunmasına rağmen John gibi binlerce İngiliz’in Müslüman olması ve korsanlık yaparak kendi ülkelerinin ticaretini baltalaması İngiltere’de bir korku havası yaratmıştır. İnsanları İslamiyet’ten soğutmak için o zamanın gazetesi demek olan tiyatro sahnelerinde Müslüman olanları Tanrı’nın cezalandırdığı, Türkleri vahşi ve şeytanî varlıklar gibi gösteren oyunlar tertip edilmeye başlandı.


Müslüman olduktan sonra zenginleşip meşhur olan, bu yüzden birçok Hıristiyan’a kötü (!) örnek teşkil eden John Ward da bu oyunlardan nasibini alacaktı. 1612 yılında Robert Daborne tarafından “Türk olan bir Hıristiyan” veya iki meşhur korsanın, Ward ile Danisker’in Tirajik Hayatları ve Ölümleri adlı bir oyun sahnelendi. Oyunda Ward, ruhunu Türkler’e satıp Müslüman oluyor ve tehditlere rağmen eski dinine dönmüyordu. Ancak perde kapanırken cezasını buluyor, paramparça edilip denize atılıyordu. Londra’da bu oyun sahnelenirken, gerçek John, yani Yusuf Reis Akdeniz’de akınlarına devam ediyordu.

Karayip Korsanı Vebadan Öldü

Yazımızın konusu olan Karayip Korsanı olan Türk Kaptan Jack Sparrow yani  Yusuf Reis 1622 yılında Tunus’ta vebadan öldü. 70 yaşındaydı. Günümüzde memleketi İngiltere’de kimileri onu hain bir korsan olarak görürken, özellikle Müslüman İngilizler’in gözünde Türkler’e korsanlığı öğreten, alçakgönüllü, korkusuz ve büyük İngiliz denizcidir Yusuf Reis.

YORUM YAZ

Please enter your comment!
Please enter your name here